Zasadniczo płatnik składek, który nie wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków wobec ZUS, podlega karze grzywny. To, za jakie zaniedbania w dopełnianiu "obowiązków ZUS-owskich" może otrzymać karę, jest określone w obu ustawach ubezpieczeniowych.
Z tym że nie wszystkie "przewinienia" są aktualnie wprost zawarte w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dalej ustawie zdrowotnej. Niejednokrotnie odsyła ona do uregulowań obowiązujących w zakresie ubezpieczeń społecznych (lub też regulacje ubezpieczeń społecznych odnoszą się wprost do norm ustawy zdrowotnej. Tak też jest w przypadku przepisów sankcyjnych dotyczących nierzetelnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego (lub wyrejestrowania z tego ubezpieczenia).
Od nowego roku będzie już to uregulowane w ustawie zdrowotnej. Jak stanowi nowy pkt 1a art. 193 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., kto nie dokonuje w terminie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego lub wyrejestrowania z tego ubezpieczenia - podlega karze grzywny.
Karze grzywny będzie podlegał również ten, kto będąc ubezpieczonym, nie zawiadomi podmiotu właściwego do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o okolicznościach powodujących konieczność zgłoszenia lub wyrejestrowania członka rodziny. Oznacza to, że ukarany będzie mógł zostać np. pracownik, jeśli nie powiadomi pracodawcy o członku rodziny, który powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego.
Płatnicy składek, którzy w ciągu 6 miesięcy, licząc od 1 stycznia 2013 r., dokonają zaległego wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego osób, wobec których z końcem 2012 r. wygaśnie obowiązek tego ubezpieczenia, unikną kary grzywny.