W Sejmie trwają prace nad nowelizacją ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Obecnie po pierwszym czytaniu projekt zmian został skierowany do Komisji Gospodarki. Jednocześnie Sejm rozpoczął prace nad projektem zupełnie nowej ustawy dla przedsiębiorców - Prawo działalności gospodarczej. W związku z upływającą kadencją parlamentu większe szanse na wejście w życie ma więc projekt nowelizacji dotychczasowych przepisów ustawy o swobodzie, który wprowadza m.in. obowiązek legitymowania się przez przedsiębiorcę tytułem prawnym do lokalu, w którym prowadzi firmę, czy też umożliwia składanie wraz z wnioskiem o wpis do CEIDG zgłoszeń do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego przedsiębiorcy i jego rodziny.
Nowelizacja czy nowe prawo?
Projekt zmian w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej został opracowany na podstawie założeń z 2012 r. Zmiany, jeśli wejdą w życie, będą dotyczyć przede wszystkim funkcjonowania Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Z kolei pomysłodawcy nowego Prawa działalności gospodarczej planują wyłączenie przepisów o CEIDG z tej ustawy i stworzenie nowego aktu prawnego regulującego działanie tej ewidencji.
CEIDG jest ogólnopolską ewidencją przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, działającą od 2011 r. W założeniu cały proces rejestracji firm takich przedsiębiorców miał odbywać się elektronicznie, za pośrednictwem CEIDG. Przedsiębiorcy mieli nie składać żadnych dokumentów w formie papierowej i nie odwiedzać urzędów w celu rejestracji firm. Również późniejsze zarządzanie wpisem miało być możliwe on-line. Co do zasady, taka możliwość istnieje, jednakże z danych Ministerstwa Gospodarki wynika, że tylko 3% przedsiębiorców dokonało rejestracji swojej firmy całkowicie on-line, większość wybiera natomiast tradycyjny kontakt z urzędem gminy (miasta). Jak czytamy w uzasadnieniu do projektowanych zmian: "(...) system z założenia w pełni oparty na rejestracji on-line stał się systemem bazującym na tradycyjnej współpracy przedsiębiorca-gmina, której towarzyszy papierowy obieg dokumentów".
Prostsze wykreślanie przedsiębiorców z CEIDG
Składane przez przedsiębiorców wnioski urzędnicy muszą zamieniać z formy papierowej na formę elektroniczną przekazywaną do CEIDG, co zaś powoduje powstawanie wielu błędów. Sprostowanie nieprawidłowych wpisów wiąże się z koniecznością przeprowadzenia postępowania administracyjnego, które wymaga czasu, gdy w tym okresie w CEIDG figuruje nieprawidłowy wpis. W związku z tym nowelizacja zakłada uproszczenie procedury wykreślania i dokonywania sprostowań wpisów w CEIDG, które będą następować bez konieczności wszczynania postępowania administracyjnego. Taką czynnością dokonywaną przez Ministra Gospodarki będzie np. wykreślenie z CEIDG przedsiębiorcy w przypadku trwałego zaprzestania wykonywania przez niego działalności w związku ze zgonem przedsiębiorcy, a także z tytułu upływu 24-miesięcznego okresu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej oraz z tytułu orzeczenia prawomocnego zakazu prowadzenia działalności.
Zgłaszanie do ubezpieczeń
Kolejna zmiana zakłada, że przedsiębiorca ma mieć możliwość zgłoszenia siebie i swojej rodziny do ubezpieczenia społecznego i/lub zdrowotnego już w momencie zakładania własnej firmy. Nowelizacja wprowadza bowiem możliwość dołączenia do wniosku o wpis do CEIDG danych niezbędnych do zgłoszenia przedsiębiorcy oraz jego rodziny do ubezpieczenia społecznego i/lub zdrowotnego. Rozwiązanie to umożliwi przedsiębiorcom złożenie jednym wnioskiem o wpis do CEIDG również tych informacji i przekazanie ich elektronicznie do ZUS/KRUS. Obecnie takich zgłoszeń przedsiębiorcy muszą dokonywać bezpośrednio w wybranym oddziale ZUS/KRUS.
Tytuł prawny do lokalu
Bardzo duża zmiana polega na nałożeniu na przedsiębiorców obowiązku posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, których adresy podlegają wpisowi do CEIDG. Warto zaznaczyć, że taki obowiązek już kiedyś obciążał przedsiębiorców, zniknął jednak z przepisów w trakcie powstawania CEIDG. Obecnie z art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o swobodzie wynika, iż wpisowi do CEIDG podlega adres zamieszkania przedsiębiorcy, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony. Przepisy wprowadzają obligatoryjne wykreślenie z CEIDG tego przedsiębiorcy, który podał jako adres do doręczeń, adres zamieszkania lub wykonywania działalności gospodarczej - adres nieruchomości lub lokalu, do którego nie posiada tytułu prawnego. Rozwiązanie to wpłynie na zapewnienie prawdziwości danych wpisanych do CEIDG oraz ułatwi walkę z nieuczciwymi przedsiębiorcami podającymi nieprawdziwe dane adresowe w CEIDG.
Gdy wpis jest, a firma nie działa
Nowelizacja ustawy ma umożliwić rezygnację z wpisu w CEIDG tym osobom, które mimo że dokonały wpisu, nie rozpoczęły de facto wykonywania działalności gospodarczej. W obecnej sytuacji osoba, która została wpisana do CEIDG, ale nie rozpoczęła wykonywania działalności gospodarczej i złożyła wniosek o wykreślenie jej wpisu, figuruje w systemie jako przedsiębiorca wykreślony z CEIDG, choć tak naprawdę statusu przedsiębiorcy nigdy nie uzyskała. Osoba taka nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie, wobec tego nie ma podstawy, aby wpis pozostał w CEIDG. Dlatego więc informacja o "rezygnacji" z zamiaru podjęcia działalności gospodarczej i tym samym dokonania wpisu do CEIDG będzie przekazywana do innych rejestrów zintegrowanych z CEIDG, m.in. ZUS, GUS, urzędów skarbowych.
Zgłaszanie zmian we wpisie
Ustawa ma doprecyzować zasady dotyczące dokonywania zmian we wpisie do CEIDG. Co do zasady, przedsiębiorca ma obowiązek informowania CEIDG o zmianach dotyczących jego osoby oraz prowadzonej działalności w ciągu 7 dni od daty powstania tych zmian. Doprecyzowano, że obowiązek zmiany danych powinien dotyczyć tylko danych objętych wpisem, czyli wyłącznie danych wskazanych w art. 25 ust. 1, a nie w ust. 5. W art. 25 ust. 5 wymienione są te zgłoszenia, których przedsiębiorca może dokonać wraz ze złożeniem wniosku o wpis do CEIDG, tj. zgłoszenia do urzędu statystycznego, skarbowego i ZUS. Zgłoszenia te, choć stanowią integralną część wniosku o wpis do CEIDG, nie są danymi wpisowymi, więc nie powinno się od nich uzależniać konieczności dokonania zmiany we wpisie. Oznacza to, że zmiana danych zawartych w tych zgłoszeniach nie pociąga za sobą konieczności zmian we wpisie. Żądanie ich przyjęcia przez wniosek CEIDG stanowi jedynie fakultatywną formę w stosunku do obowiązujących na gruncie prawa podatkowego procedur składania bezpośrednio naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego oświadczeń/wniosków/zawiadomień.
PESEL i REGON wpisane z urzędu
Ułatwieniem dla przedsiębiorców ma być też rozszerzenie katalogu danych i informacji wpisywanych do CEIDG z urzędu. Obecnie wpisowi z urzędu podlegają NIP, informacja o wykreśleniu wpisu oraz informacje "sądowe". Proponuje się rozszerzenie tego katalogu o numer PESEL i REGON. CEIDG będzie pobierać informacje o tych numerach od właściwych organów, czego konsekwencją będzie fakt, że to nie przedsiębiorca będzie odpowiadał za ewentualne błędy w tym zakresie.
Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 6 miesięcy od daty jej ogłoszenia.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.)